Cuốn gia phả họ Vũ ở Đường Xuyên - Hà Tây

Đầu năm 2003, tôi được một người bạn cũ cho đọc cuốn gia phả của dòng họ Vũ ở thôn Thượng, xã Đường Xuyên, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây. Từ tập tư liệu 80 trang viết bằng chữ Hán cẩn trọng, người đọc được biết thêm cách thức viết gia phả và những giá trị rút ra từ nội dung.

Cuốn phả được cụ Vũ Huy Quang đời thứ 9 dòng đích biên soạn xong ngày 19 tháng 8 năm thứ 8, niên hiệu Tự Đức (năm 1865). Trong bài tựa đặt ở phần đầu cuốn sách tác giả ghi: "Vũ Thị gia phả, đó chính là sách phả. Trước tiên ghi quê quán, địa chỉ, tên họ, tên tự, tên hiệu; thứ đến hành trạng, ngày giỗ, phần mộ, chi nào sinh ra ở đâu cùng số ruộng đất, từ đường, tế đường, đồ tế khí to nhỏ đều ghi tường tận, trên là để thuật lại chí khí tổ tiên, dưới là để răn dạy con cháu. Từ nay về sau, có khảo chứng gì thì đời đời ghi lại để không quên được cội nguồn... Phả hệ ghi rằng: Nguyên trước kia là họ Vũ ở thôn Thượng, xã Đường Xuyên, tổng Đường Xuyên, huyện Phú Xuyên, phủ Thường Tín, tỉnh Hà Nội(1), các chi phái đông đúc, nhiều đời xa rồi nên không thể ghi hết được"(2) (Vũ Thị gia phả, thị phả dã, tiên tự quán chỉ tính tự thụy, hiệu, thứ cập hành trạng kỵ húy mộ tẩm, mỗ chi sinh xuất mỗ chi, dữ điền thổ từ đường, tế đường tế khí khí mãnh các hạng đại tiểu, phi bất tường thư, thượng dĩ thuật hồ tiên chí, hạ dĩ thị chư tử tôn. Tỷ nhị kim nhi hậu đấc hữu khảo chứng, thế thế tục biên dĩ bất vong kỳ bản thủy vân nhĩ... Phả hệ ký nguyên Vũ Thị quán Hà Nội tỉnh, Thường Tín phủ, Phú Xuyên huyện, Đường Xuyên tổng, Đường Xuyên xã, Thượng thôn; tông phái chi diệp phồn đa thế viễn tích yên bất năng tận ký).

Sau bài tựa là phần ghi chép thế thứ các đời từ đời thứ nhất đến đời thứ 10 của dòng đích, ngoài ra còn ghi thêm dòng thứ. Tiếp theo cuốn phả ghi các hạng về hương hỏa: các khu đất hương hoả, nhà thờ, các đồ tế khí trong nhà thờ, ruộng hương đèn. Ở cuối cuốn phả có một phần đáng lưu ý, phần này đã ghi lại những quy ước trong dòng tộc họ Vũ về ruộng thờ, ruộng học, về việc con gái trong họ đi lấy chồng, việc lên lão 70 tuổi của người trong họ, đối với việc hiếu hỉ... Sau đó là bản liệt kê tên huý, hiệu, tự của chư vị tiên tổ khảo tỉ, cùng chữ ký của tác giả và người trong họ đến chứng kiến.

Những nội dung đáng chú ý

Lời giới thiệu Gia phả

“Vũ thị gia phả này do cụ Vũ Huy Quang (1828-1883) thuộc đời thứ 9, soạn ra khá công phu và rất chi tiết. Chứng tỏ người viết đã có một trình độ rất khá về chữ Hán vào năm Ất Sửu (1865), đời vua Tự Đức năm thứ 8”. Nhưng theo cụ Vũ Hữu Cảnh (thế hệ 12, sinh năm 1920, hiện còn sống khỏe, minh mẫn đang thường trú  ở quận 12, TP. HCM đã cho biết, trước năm 1975, cụ còn thấy cuốn gia phả chữ Hán này. Nhưng sau năm 1975, thì cụ không thấy còn, có lẽ đã thất lạc).

Tình cờ, TS.Vũ Huy Thuận thấy trên mạng có nhà nghiên cứu, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Nhuận ở Viện Hán Nôm đã đăng một bài: “Cuốn gia phả họ Vũ ở Đường Xuyên, Hà Tây…” trong tập thông báo Hán Nôm Học, năm 2003, trang 421-429 mà tác giả có nói rõ : “ Đầu năm 2003, tôi được một người bạn cũ cho đọc cuốn gia phả họ Vũ ở thôn Thượng…”. Như thế, cách đây 5 năm , cuốn phả cổ bằng chữ Hán mà cụ Cảnh đi tìm bấy lâu nay, tưởng mất hóa ra còn ở Hà Nội, do một người họ Vũ này đang cất giữ. Thật là mừng và đáng quý! Mong cụ Cảnh và ông Vũ Hữu Chính hãy liên hệ với Nhà giáo Ưu tú Vũ Thế Khôi hoặc Tiến sĩ Vũ Duy Mền giúp cho xin photocoppy 1 bản để làm tư liệu nghiên cứu, đồng thời làm gia bảo. Xin mừng cho dòng họ Vũ thuộc Quang Đại Đường, khởi tổ là cụ Vũ Phúc Nhẫn ở tổng Đường Xuyên, nay là làng Thường Xuyên, xã Đại Xuyên, huyện Phú Xuyên, TP. Hà Nội và sau đây chúng tôi xin được trích đăng một phần cuốn phả được tác giả ghi lại tỉ mỉ những quy ước của dòng họ, để bà con dòng tộc tham khảo.

                                                                                     

                                               VŨ HIỆP

                                                 Nhà nghiên cứu sử phả Việt Nam

                                                 Tháng 10 -2008.