Đầu năm 2003, tôi được một người bạn cũ
cho đọc cuốn gia phả của dòng họ Vũ ở thôn Thượng, xã Đường Xuyên, huyện Thường
Tín, tỉnh Hà Tây. Từ tập tư liệu 80 trang viết bằng chữ Hán cẩn trọng, người
đọc được biết thêm cách thức viết gia phả và những giá trị rút ra từ nội dung.
Cuốn phả được cụ Vũ Huy Quang đời thứ 9
dòng đích biên soạn xong ngày 19 tháng 8 năm thứ 8, niên hiệu Tự Đức (năm
1865). Trong bài tựa đặt ở phần đầu cuốn sách tác giả ghi: "Vũ Thị gia
phả, đó chính là sách phả. Trước tiên ghi quê quán, địa chỉ, tên họ, tên
tự, tên hiệu; thứ đến hành trạng, ngày giỗ, phần mộ, chi nào sinh ra ở đâu cùng
số ruộng đất, từ đường, tế đường, đồ tế khí to nhỏ đều ghi tường tận, trên là
để thuật lại chí khí tổ tiên, dưới là để răn dạy con cháu. Từ nay về sau, có
khảo chứng gì thì đời đời ghi lại để không quên được cội nguồn... Phả hệ ghi
rằng: Nguyên trước kia là họ Vũ ở thôn Thượng, xã Đường Xuyên, tổng Đường
Xuyên, huyện Phú Xuyên, phủ Thường Tín, tỉnh Hà Nội(1),
các chi phái đông đúc, nhiều đời xa rồi nên không thể ghi hết được"(2) (Vũ Thị gia phả, thị phả dã, tiên tự quán chỉ
tính tự thụy, hiệu, thứ cập hành trạng kỵ húy mộ tẩm, mỗ chi sinh xuất
mỗ chi, dữ điền thổ từ đường, tế đường tế khí khí mãnh các hạng đại tiểu, phi
bất tường thư, thượng dĩ thuật hồ tiên chí, hạ dĩ thị chư tử tôn. Tỷ nhị kim
nhi hậu đấc hữu khảo chứng, thế thế tục biên dĩ bất vong kỳ bản thủy vân nhĩ...
Phả hệ ký nguyên Vũ Thị quán Hà Nội tỉnh, Thường Tín phủ, Phú Xuyên huyện,
Đường Xuyên tổng, Đường Xuyên xã, Thượng thôn; tông phái chi diệp phồn đa thế
viễn tích yên bất năng tận ký).
Sau bài tựa là phần ghi chép thế thứ các
đời từ đời thứ nhất đến đời thứ 10 của dòng đích, ngoài ra còn ghi thêm dòng
thứ. Tiếp theo cuốn phả ghi các hạng về hương hỏa: các khu đất hương hoả, nhà
thờ, các đồ tế khí trong nhà thờ, ruộng hương đèn. Ở cuối cuốn phả có một phần
đáng lưu ý, phần này đã ghi lại những quy ước trong dòng tộc họ Vũ về ruộng
thờ, ruộng học, về việc con gái trong họ đi lấy chồng, việc lên lão 70 tuổi của
người trong họ, đối với việc hiếu hỉ... Sau đó là bản liệt kê tên huý, hiệu, tự
của chư vị tiên tổ khảo tỉ, cùng chữ ký của tác giả và người trong họ đến chứng
kiến.
Những nội dung đáng
chú ý
